Süzene Nakış Nedir? Geleneksel Bir İşlemenin Hikayesi

Süzene Nakış Nedir?

Süzene nakış, zincir şeklinde birbirini takip eden dikişlerle yapılan geleneksel bir işleme sanatıdır. Bu dikişler sayesinde kumaş üzerinde dolgun, hafif kabarık ve dikkat çekici desenler oluşur. Aslında bu tekniği anlamak oldukça kolaydır. Bir zincirin halkalarını düşünün. Her halka kendinden sonraki halkaya bağlanır. Süzene nakışta da iplikler benzer şekilde birbirini takip ederek kumaşın üzerinde desenler oluşturur.

Eskiden elle yapılan bu nakış türü, günümüzde özel nakış makineleriyle de uygulanmaktadır.

Süzene Nakışın İsmi Nereden Geliyor?

Süzene veya diğer adıyla suzeni, Farsçada “iğne” anlamına gelen suzan kelimesinden türemiştir. Yani bu işleme sanatının adı bile onu yapmak için kullanılan en temel araçtan, iğneden gelir.

Süzene nakış, bazı bölgelerde zincir işi veya kasnak işi olarak da bilinir. Bunun nedeni, dikişlerin zincire benzemesi ve kumaşın genellikle kasnağa gerilerek işlenmesidir.

Süzene Nakışın Tarihi: Anadolu’ya Uzanan İlmekler

Süzene nakışın geçmişi, Orta Asya’daki geleneksel işleme kültürüne kadar uzanır. Millî Eğitim Bakanlığının Elde Suzeni eğitim materyalinde, bu tekniğin Türkistan ve Kafkasya’da görüldüğü ve Osmanlı döneminde de kullanıldığı anlatılır.

Osmanlı döneminde işlemeler yalnızca kıyafetlerde değil, evlerin pek çok köşesinde yer alıyordu. Havlular, örtüler, keseler ve çeyizlik eşyalar farklı desenlerle süsleniyordu.

Nakış sanatının geçmişine baktığımızda, Osmanlı döneminden günümüze ulaşan pek çok örnekle karşılaşırız. Nurhayat Berker’in Türk İşlemeleri adlı kitabında, 16. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar uzanan 520 farklı işleme örneği tanıtılır. Yüzyıllar boyunca kullanılan bu işlemeler, Anadolu’da nakış sanatının ne kadar zengin bir geçmişe sahip olduğunu gösterir.

Zaman içinde nakış yapımında kullanılan araçlar da değişti. 19. yüzyılda süzene tekniğini uygulayabilen makinelerin geliştirilmesiyle bu işlemeler daha hızlı üretilebilir hâle geldi. Böylece bir zamanlar iğne ve iplikle tek tek yapılan desenler, bugün modern tekstil makineleriyle de hazırlanabiliyor.

Süzene Nakış Nasıl Yapılır?

Süzene nakışın temelinde oldukça basit bir fikir vardır: İplikleri birbirine bağlı küçük halkalar gibi dikerek bir desen oluşturmak. Geleneksel süzene nakışta önce kumaş bir kasnağa yerleştirilir. Böylece kumaş gergin durur ve işlemek kolaylaşır. Ardından yapılacak desen kumaşın üzerine çizilir. İğne veya tığ yardımıyla iplikler birbirini takip eden zincirler hâlinde işlenir. Bu zincirlerle bir çiçeğin kenarları çizilebilir, bir yaprağın içi doldurulabilir veya daha büyük desenler oluşturulabilir.

Günümüzde ise uygun nakış makineleri aynı zincir dikiş görünümünü oluşturmak için kullanılabilir. Bu sayede daha fazla sayıda ürüne benzer desenler işlemek mümkün olur.

Süzene Nakış Nerelerde Kullanılır?

Eskiden daha çok geleneksel kıyafetlerde ve ev eşyalarında karşımıza çıkan süzene nakış, bugün farklı tekstil ürünlerinde kullanılmaktadır.

Giyim ürünlerinde: Elbiseler, ceketler, bluzlar, kaftanlar ve özel tasarım kıyafetlerde dekoratif işlemeler oluşturmak için kullanılır.

Ev tekstilinde: Masa örtüleri, kırlentler, perdeler, yatak örtüleri ve dekoratif kumaşlara desen kazandırır.

Çanta ve aksesuarlarda: Kumaş çantalar ve özel tasarım tekstil aksesuarlarında farklı bir görünüm elde edilmesini sağlar.

Özel koleksiyonlarda: Geleneksel çiçek ve yaprak motifleri, modern tasarımlarla bir araya getirilerek özgün ürünler hazırlanabilir.

Süzene Nakışı Diğer Nakışlardan Ayıran Nedir?

Her nakış tekniğinin kendine özgü bir dikiş şekli vardır. Bazılarında düz dikişler, bazılarında farklı dolgu yöntemleri kullanılır.

Süzene nakışın farkı ise zincir şeklindeki ilmekleridir.

Bu ilmekler yan yana geldiğinde kumaşın üzerinde belirgin bir doku oluşturur. Özellikle çiçek, yaprak ve kıvrımlı desenlerde dikkat çekici bir görünüm elde edilebilir.

Farklı renklerde ve kalınlıklarda iplikler kullanılarak aynı desenin birbirinden farklı görünümleri hazırlanabilir.

Musto Nakış olarak 45 yılı aşkın tecrübemizle geleneksel nakış sanatlarına değer veriyor, gelişen üretim teknolojilerini takip ederek farklı tekstil ürünleri için profesyonel nakış çözümleri sunuyoruz. Süzene nakış projeleriniz hakkında detaylı bilgi almak ve taleplerinizi iletmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

 

 

Kaynakça

  1. Berker, Nurhayat (1985). Türk İşlemeleri. Yapı ve Kredi Bankası Yayınları. Türk işleme sanatının 16–20. yüzyıllara ait örneklerini içeren koleksiyon kataloğu.
  2. Ther, Ulla (1993). Türk İşlemeleri: Osmanlı Saray İşlemelerinden Anadolu Çeyiz Sandıklarına. Çeviren: Fatma Artunkal. İstanbul: Yeni Çığır Kitabevi.
  3. Millî Eğitim Bakanlığı. Elde Süzeni. MEGEP El Sanatları Teknolojisi eğitim modülü. Süzene tekniği, kullanılan araçlar ve zincir işi yapım yöntemleri.
  4. Millî Eğitim Bakanlığı. El Nakışları. El ve Makine Nakışçısı eğitim programı, “Suzeni Yapmak” bölümü.